Kur'an MetoduMetodik Kur'an Çalışmaları Platformu

Meal Çalışması

Meal İlkeleri

Metodik Kur'an Çalışmaları Platformu · Erdem Uygan, Dr. Fatih Orum, Vedat Yılmaz · Son güncelleme: 14 Kasım 2026

Bu meal çalışması, Kur’an’ın Öğrettiği Kavramlar (K.Ö.K.) programında benimsenen, Kur’an kavramlarını Kur’an bütünlüğü içinde anlama yöntemini çeviriye yansıtmayı amaçlar. Kavramların anlamları, Kur’an’daki kullanımları ve birbirleriyle ilişkileri dikkate alınarak araştırılır; ulaşılan sonuçlar, dil ve bağlam gerekçeleriyle birlikte okuyucuya sunulur.

1. Arapça metne sadakat

Çeviri doğrudan Arapça metinden yapılır. Metnin anlamı, dil bilgisi ilişkileri, vurguları ve anlatım özellikleri Türkçenin imkânları ölçüsünde korunur. Akıcılık veya açıklık sağlamak amacıyla metnin anlamı değiştirilmez, daraltılmaz veya genişletilmez.

2. Meal ile açıklamanın ayrılması

Açıklayıcı yorumları ayetin ifadesine dönüştüren yorum-çeviri anlayışından uzak durulur. Anlam tercihleri dil, bağlam ve Kur’an içi kullanım gerekçelerine dayanır. Çevirinin ötesine geçen açıklamalar ve değerlendirmeler dipnotlarda verilir.

3. Metinde karşılığı bulunmayan eklemelerden kaçınma

Arapça metinde lafız, dil bilgisi veya bağlam bakımından dayanağı bulunmayan anlam unsurları meale eklenmez. Bir Arapça kelimenin veya yapının Türkçede birden fazla kelimeyle karşılanması, tek başına metne ekleme sayılmaz.

4. Zorunlu tamamlamaların gösterilmesi

Türkçe aktarımda anlamın anlaşılabilmesi için zorunlu görülen, ancak kaynak metinde açıkça söylenmeyen tamamlamalar en az düzeyde tutulur ve parantez içinde gösterilir. Bu tamamlamalar, metne yeni bir hüküm veya açıklama katmak için kullanılmaz. Tercihin gerekçesi gerektiğinde dipnotta belirtilir.

5. Kavramların Kur’an bütünlüğü içinde karşılanması

Kavramların Türkçe karşılıkları belirlenirken ilgili ayetin bağlamı ve kavramın Kur’an’daki diğer kullanımları birlikte değerlendirilir. Tek kelimelik bir Türkçe karşılığın anlamı yeterince aktaramadığı durumlarda birden fazla kelime veya bir söz öbeği kullanılabilir. Seçilen karşılık, ilgili ayetteki kullanımın taşıdığından daha fazla anlam yüklenmez.

6. Kavramsal tercihlerin gerekçelendirilmesi

K.Ö.K. yöntemiyle karşılığı belirlenen kavramların anlamlandırma gerekçeleri dipnotlarda açıklanır. İlgili müteşabih ayetler, çalışmada bu terime verilen anlam çerçevesinde gösterilir; ayetler arasındaki bağlantının kavramın anlaşılmasına nasıl katkı sağladığı belirtilir.

7. Nesh–tasdik bağlantılarının açıklanması

Ayetlerin önceki kitaplarla anlam, anlatı ve hüküm ilişkileri dikkate alınır. Gerekli açıklamalar dipnotta okuyucuya sunulur.

8. Kıraat ve mushaf esasının belirtilmesi

Yaygın kıraatler esas alınır; şaz kıraatler değerlendirme dışında tutulur. Bu bağlamda çeviride sadece Medine Mushafı esas alınmaktadır. Esas alınan mushafın baskısı, kıraati ve rivayeti giriş bölümünde açıkça belirtilir.

9. Yakın bağlam ile Kur’an bütünlüğünü birlikte gözetme

Bir kelime veya ifade, önce içinde bulunduğu cümle ve ayet grubunda, ardından Kur’an’daki ilgili kullanımlarla birlikte değerlendirilir. Kur’an içi bağlantılar, ilgili ayetin dil bilgisi ve yakın bağlamını geçersiz kılacak biçimde kullanılmaz.

10. Kök, kelime ve kavram ayrımı

Anlam yalnızca kelimenin kökünden çıkarılmaz; kelime kalıbı, terim anlamı, harf-i cer kullanımları vb. birlikte dikkate alınır. Aynı kökten gelen kelimelerin her yerde aynı anlamı taşıdığı varsayılmaz.

11. Belagat özelliklerini koruma

Ayetlerde kullanılan söz sanatları (belâgat unsurları) korunarak meale yansıtılır. Mecazlar, teşbihler, kinayeler vb. içeren ifadeler Türkçede daha iyi anlaşılması amacıyla yok edilemez.

12. Allah'ın isim ve sıfatları

Allah'ı niteleyen isim ve sıfatlar Arapça okunuşları ile çeviriye yansıtılır. İsim veya sıfatla ilgili detaylı açıklamalar dipnotta verilir. Allah'a ait isim ve sıfatlar tüm harfleri büyük yazılır, ekler kesme işareti ile ayrılıp küçük yazılır.